หทัยรัตน์ พหลทัพ เรื่อง 

อติเทพ จันทร์เทศ ภาพ 

ห่างจากจุดแคปปิ้งของกลุ่มราษฎรไม่ถึง 10 เมตร เป็นบ่อขุดแร่ทองคำของบริษัททุ่งคำ จำกัด ที่ถูกปล่อยทิ้งร้าง ไร้การเหลียวแลมานานปี 

เยาวชนกว่า 20 ชีวิต เลือกบ้านนาหนองบง อ.วังสะพุง จ.เลย เป็นห้องเรียน มีผู้ได้รับผลกระทบ อย่าง ระนอง กองแสน หรือ รจน์ เป็นวิทยากร 

มี จตุภัทร์ บุญภัทรรักษา หรือ ไผ่ ดาวดิน เป็นผู้อำนวยการค่าย 

มี อินทิรา หรือ ทราย เจริญปุระ นักแสดง เป็นผู้สนับสนุนหลัก ทั้งอาหารและห้องน้ำถาวร 

จุดแคมป์ปิ้งของค่ายราษฎรออนทัวร์ ณ หมู่บ้านนาหนองบง ข้างเหมืองทองคำ จ.เลย 

เริ่มเปิดค่าย ณ นาหนองบง 

รถตู้ 2 คันขับมาบนถนนลูกรังเพื่อพานักศึกษาจากหลายจังหวัดภาคอีสานมาส่งถึงด้านหน้าประตูเหมืองแร่ทองคำ ซึ่งเป็นบริเวณการจัดค่าย “ราษฎรออนทัวร์” ครั้งที่ 1 

จากนั้นจึงเบี่ยงหน้ากลับ พร้อมฝุ่นผงตามไล่หลัง 

“อีก 2 วันพวกเขาก็จะมารับกลับ” เป็นคำอธิบายของ ณพกิตติ์ มะโนชัย หรือหมี ผู้จัดการค่ายราษฎรออนทัวร์ครั้งที่ 1  

การจัดกิจกรรมครั้งนี้เป็นแนวคิดการปรับกระบวนทัศน์ใหม่ของกลุ่มราษฎรที่ต้องการสานสัมพันธ์พลังของคนรุ่นใหม่ในช่วงที่ไม่มีการชุมนุมให้เกิดความต่อเนื่อง 

“มันถือเป็นการจัดตั้งกลุ่มเคลื่อนไหวในแต่ละภูมิภาค เพื่อสานต่อแนวคิดว่า 3 ข้อเสนอยังมีคนสนับสนุนอยู่ไหม”หมีบอก 

3 ข้อเสนอที่ว่า ประกอบด้วย 1.นายกฯ ลาออก 2.แก้ไขรัฐธรรมนูญให้เป็นประชาธิปไตย และ 3.ปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ 

สภาพโรงแต่งแร่ของเหมืองแร่ทองคำบนภูทับฟ้า อ.วังสะพุง จ.เลย ที่ถูกปล่อยร้าง

กลุ่มคนรักษ์บ้านเกิดกับเยาวชน 

จังหวะที่เราพูดคุยกับ ณพกิตติ์ เหล่าเยาวชนที่เพิ่งมาถึงเริ่มตักหาข้าวปลาอาหาร อันเป็นของพื้นถิ่น ทั้งส้มตำปลาร้า ไก่ทอด กับข้าวเหนียวร้อนๆ ที่กลุ่มแม่บ้านคนรักษ์บ้านเกิดมาช่วยกันหุงหา ตระเตรียม 

ส่วน ไผ่ ดาวดิน สวมบทผู้อำนวยการค่าย คอยสั่งการ กำชับ กำกับทีมอาสาสมัครเพื่อให้ค่ายมีความพร้อมสำหรับการเรียนรู้ 

“ผมยุ่งๆ ไว้ค่อยคุย”เขากล่าวพร้อมกับเดินไปเดินมาในพื้นที่ริมป่าละเมาะ 

พื้นที่บนภูทับฟ้า อันเคยเป็นพื้นที่สัมปทานเหมืองแร่ทองคำ ถูกปรับแต่งให้เป็นแหล่งเรียนรู้ของเยาวชน ขณะเดียวกันก็เป็นที่พักค้างแรม โดยมีเต้นท์กันลมหนาวอย่างดีเป็นที่พักชั่วคราว 

อุณหภูมิที่ลดต่ำในลงเย็นย่ำทำให้เยาวชนได้สัมผัสถึงความเหน็บหนาวของยอดเขาที่ครั้งหนึ่งเคยสูงเสียดฟ้าเสมือนชื่อ “ภูทับฟ้า” แต่ตอนนี้มีความสูงเพียงยอดหญ้า เพราะการระเบิดเหมืองที่นำทรัพยากรแร่ออกจากพื้นที่ทำให้ภูเขาลูกนี้คราวถึงต้องเปลี่ยนชื่อ  

กองสินแร่ถูกนำมากองไว้ด้านหน้าโรงแต่งแร่บนภูทับฟ้า อ.วังสะพุง จ.เลย 

โรงแต่งแร่บนภูทับฟ้า 

ห่างจากจุดแคมป์ปิ้งประมาณ 500 เมตร เป็นโรงแต่งแร่ และกองสินแร่ขนาดสูงท่วมหัวที่รอการขนย้าย 

กลิ่นหึ่งของสารเคมีปะปนคละเคล้ากับสินแร่ ที่ประกอบด้วย สินแร่ทองคำ สินแร่เงินและอื่นๆ ที่ชาวบ้านอย่าง ระนอง กองแสน หรือ รจน์ แกนนำกลุ่มคนรักษ์บ้านเกิดที่ต่อสู้ปกป้องหมู่บ้านมากว่า 15 ปีก็ยากจะอธิบาย 

“ไม่รู้ว่า เป็นแร่อะไรบ้าง รู้แต่ว่า พอเข้าใกล้แล้วเวียนหัว”เธอบอกพร้อมชี้มือไปยังกองหินมหึมาที่กองไว้ใกล้ประตูทางเข้าโรงแต่งแร่ 

ชาวบ้านนาหนองบง 6 หมู่บ้านรวมกลุ่มกันในนาม กลุ่มคนรักษ์บ้านเกิดเพื่อเคลื่อนไหวเรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐและเอกชนเข้ามาดูแล หลังพบว่า การประกอบกิจการของเหมืองแร่ทองคำในเนื้อที่กว่าหนึ่งพันไร่ สร้างความเดือดร้อนให้กับคนในชุมชน ทั้งน้ำเสียที่ไหลออกจากบ่อเก็บกากสารและฝุ่นละอองจากการขนแร่ออกจากพื้นที่ 

“พวกเราเรียกร้องให้ปิดเหมืองถาวรแล้วฟื้นฟูธรรมชาติ แต่ก็ไม่รู้ว่า จะเอาธรรมชาติคืนมาได้ยังไง ตอนนี้ก็รอให้หน่วยงานรัฐเข้ามาดูแล” ระนอง บอกพร้อมกับนำทางไปดูโรงแต่งแร่ที่ตอนนี้เหล็กเริ่มขึ้นสลิม 

บนทางเดินของโรงแต่งแร่ยังคงมีร่อยรอยการใช้สารเคมี พร้อมถังแดงตั้งเรียงราย 

“กลิ่นหึ่งอยู่เลย”เธอบอกพร้อมชี้มือชี้ไม้ให้ดู 

ถังสารเคมีที่ถูกวางปะปนในโรงแต่งแร่ อ.วังสะพุง จ.เลย ที่ชาวบ้านกังวลว่า อาจจะมีสารเคมีตกค้าง

ไซนาไนด์ในอุตสาหกรรมเหมืองแร่ 

งานวิชาการ ม.เกษตรศาสตร์ระบุว่า บริษัททุ่งคำ จำกัด ทำเหมืองแบบขั้นบันไดและใช้วิธีการนำหินปนแร่ไปบดย่อยให้ลงเล็กแล้วนำไซยาไนด์สกัดทองคำออกจากสินแร่ แล้วทำการหลอมละลายทองคำ 

“ในธรรมชาติมีสารตกค้างจำพวก ตะกั่ว แคดเมียม สารหนู แมงกานิส ไซยาไนด์ ซึ่งปนเปื้อนมากับแหล่งน้ำของบ่อเก็บกักกากแร่ที่พังทลาย”งานวิจัยระบุ 

นี่เป็นหนึ่งเหตุผลที่ทำให้ ระนอง วัยกว่า 60 ยังคงออกมาเคลื่อนไหว 

“ตอนนี้เหนื่อยมาก ทุกข์มาก แต่ก็ต้องออกมาเคลื่อนไหว แม่ทำตั้งแต่ผมดำ จนผมขาวก็ยังคงต้องทำ เพราะมันเป็นบ้านเรา” เธอบอกและว่า “สิ่งที่กลัวที่สุดก็คือสารเคมีนี่แหละ” 

สารเคมีที่เธอและเพื่อนบ้านไม่รู้ว่า ปะปนอยู่ในห้วย หนอง คลอง บึง และปะปนในนาข้าว

กระทั่งมีการตรวจสุขภาพชาวบ้านเมื่อปี 2551 จำนวน 279 คน จึงพบว่า ในจำนวนนี้ 54 คน มีระดับไซยาไนด์ในร่างกายสูงเกินค่ามาตรฐาน 

“อยากมาเรียนรู้ อยากเห็นปัญหา เคยได้ยินแต่ข่าว”กชกร ธงศรี นักเรียนชั้น ม.3 จ.ร้อยเอ็ด

ลงเรียนวิชาเหมืองแร่ทองคำ  

ประตูรถตู้ถูกปิด กชกร ธงศรี นักเรียนชั้น ม.3 กระโดดลงรถ พร้อมกับกระเป๋าเป้สัมภาระใบเขื่อง  

“เรียกคานีก็ได้ค่ะ”เธอบอกพร้อมยิ้มสดใส 

เธอเป็นเคลื่อนไหวที่เดินทางไปร่วมการชุมนุมมาแล้วหลายจังหวัด ทั้งระยอง มหาสารคาม นครราชสีมา ขอนแก่น และจังหวัดใกล้เคียง 

“หนูไม่รู้ว่า จะเจออะไร แค่อยากเรียนรู้ อยากรู้ว่า ชาวบ้านอยู่ยังไง”เป็นเหตุผลที่เธอมาค่ายราษฎรออนทัวร์ครั้งที่ 1  

แต่อีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้มาที่นี่ เพราะ ไผ่ ดาวดิน เอ่ยปากชวน 

“พี่ไผ่อยากให้เรารู้จักที่นี่และเรียนรู้ร่วมกัน”เธอบอก

ค่ายราษฎรออนทัวร์จึงเป็นเหมือนประตูเบิกทางให้คนรุ่นใหม่ได้รับรู้ปัญหาที่เกิดขึ้นใกล้ตัวก่อนจะเดินสู่จุดหมายที่เป็นเรื่องใหญ่ของ 3 ข้อเสนอ ซึ่งเป็นเรื่องราวที่ยังไปไม่ถึง 

มหา’ลัยเหมืองแร่แห่งนี้จึงเริ่มเปิดให้ลงทะเบียนเรียนแล้ว 

“มีที่พักและอาหาร พร้อมห้องน้ำให้ค่ะ”ทราย เจริญปุระ กล่าวเชิญชวน

อ่านเรื่องราวที่เกี่ยวข้อง 

สินแร่เหมืองทองวังสะพุง จ.เลย โผล่กว่า 20 ตัน 

อดีตผู้ใหญ่บ้านยิงปืนขู่คนรักษ์บ้านเกิด จ.เลย 

 

image_pdfimage_print