กวี New4D – ผญาปลาข่อ

มาโนช พรหมสิงห์ ภาพ

ผญา ของ “วิชัย จันทร์สอน” ย้ำเตือนให้ลูกหลานคิดถึงผู้เฒ่าผู้แก่ที่มีประสบการณ์ในการใช้ชีวิตผ่านร้อนผ่านหนาวมาก่อน โดยใช้ ปลาข่อ หรือ ปลาช่อน เป็นสัญลักษณ์

วิชัย  จันทร์สอน  :  เรื่อง

“กินปลาอย่าได้กินไส้ตับไตปอดหย่อ 

คันแม่นกินฮอดท้องสิหนาวจ้อยจ่อยโซ

ให้กินแต่โตโข้โหล้ตับไตไว้ให้ย่า 

ฝวฝย่านี้เถ้าแก่แล้วกินได้ซู่แนว นั้นแล้ว” (ย่า.) (2532 : 488)


ปลาข่อบ่มีไส้   ปอบทางใด๋หลอยสิแตก

ปลาแดกเหมิดไหฮ่าง   ซ่างเมี่ยนโหม่มไหหล่มหลู

บ่อีดูแม่ตู่เต้า    นั่งเฝ้าคีไฟฝีง

ตีงคีงมาบาดใด๋ สะบั้นใส่ปลาข่อกั้ง

คึดฮอดปลาข่อบั้ง เถิงคีไฟแต่เป็นบ่าว

สะเหม่นหนาวลมจ้าว    ลาวทนได้ย่อนไส้ปลา

ย่อนปอบห่ามาทื่น   บืนมาซิงไปสิแตก

ผีตาแฮกนั่งโพนไห่ คองถ่าผู่โผดผาย

ใผสิคึดเกลือดอก ปลาลูกคอกกำพร้าแม่

แม่นดับแนวแท้แท้ ฮอดแต่ก้างบ่จ่งใผ

บ่เฮ็ดให้มันแล้ว ยามได๋แหลวสิเถิงฝั่ง

บ่แม่นแต่ข่อกั้ง           เข็ง กะเดิด กะบ่ยัง

หวังคึดต่อผักอีตู่เตี้ย เบี้ยยังอ่อนป่งหลัง

ฮากกะยังบ่ฝัง ใบกะซ่างมาปิ้น

ฮิ่นๆ หอมดอกดั้ว จีจูมให้คนส่า

ฮอดคุ้มเหนือคุ้มใต้ แกงหน่อไม้ไผ่ส่างไพ พุ่นแหลว


*อ้างอิง
ปรีชา พิณทอง.  สารานุกรม ภาษาอีสาน-ไทย-อังกฤษ.  อุบลราชธานี  :  ศิริธรรม, 2532.

Scroll Up