นักวิชาการอีสานร่วมกับ The Isaan Record เตรียมทำบุญใหญ่ เดือนเมษายนปี 2565 ครบ 121 ปีเหตุการณ์ปราบผีบุญบ้านสะพือ จ.อุบลราชธานี ถิ่นสังหารผีบุญนับ 400 ศพ

หทัยรัตน์ พหลทัพ เรื่อง 

อติเทพ จันทร์เทศ ภาพ 

อุบลราชธานี – กองบรรณาธิการ The Isaan Record ร่วมกับ ถนอม ชาภักดี นักปฏิบัติการณ์ทางศิลปะและนักวิชาการจาก ม.อุบลราชธานี ลงพื้นที่บ้านสะพือ อ.ตระการพืชผล จ.อุบลราชธานี หลังเผยแพร่ซีรีส์ “ผีบุญในอีสาน” เมื่อปลายเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา เพื่อพูดคุยกับผู้นำชุมชนและชาวบ้านสะพือ ซึ่งพื้นที่บางส่วนเคยเป็นสถานที่ต่อสู้ระหว่างผู้เรียกตัวเองว่า “ผู้มีบุญ” และเจ้าหน้าที่รัฐ โดยมีเรื่องเล่าว่า มีผู้เสียชีวิตระหว่างวันที่ 4-5 เมษายน 2444 หรือ 120 ปีที่แล้วถึง 400 คน 

ธีระพล อันมัย อาจารย์ประจำคณะศิลปศาสตร์ ม.อุบลราชธานี กล่าวว่า เคยมาบ้านสะพือเมื่อปี 2542 ก็รับรู้ว่า ที่นี่เคยเป็นพื้นที่สู้รบและมีผู้เสียชีวิตถึง 300-400 คน แต่พอไปอ่านหนังสือกลับไม่มีชื่อของบ้านสะพือปรากฎในตำราเลย 

“สิ่งที่น่าสนใจในประวัติศาสตร์ คือ คนในชุมชนไม่เคยรู้เรื่องราวที่แท้จริงว่า เกิดอะไรขึ้น อาจเรียกได้ว่า กลัวประวัติศาสตร์ของตัวเอง ถ้าเป็นไปได้ก็อยากให้มีการทบทวนความทรงจำ ถ้าใครเคยได้ยินเรื่องราวอะไรมาก็อยากให้เล่าให้ฟังเพื่อเป็นประโยชน์ต่อลูกหลานในอนาคต”นักวิชาการ ม.อุบลฯ กล่าว 

บริเวณโนนโพธิ์ พื้นที่ๆ เคยเป็นสถานที่สู้รบของผู้มีบุญกับเจ้าหน้าที่รัฐเมื่อ 120 ปีที่แล้ว ขณะนี้กลายเป็นผืนนาของชาวบ้านสะพือ

เรื่องเล่าในหลุมปืนใหญ่

สุรศิลป์ กมุทชาติ อดีตราชการครู และชาวบ้านสะพือ กล่าวว่า เดิมพื้นที่นี้ถูกเรียกว่า บ้านสระผือ ซึ่งเป็นแหล่งอุดมสมบูรณ์ มีปู ปลา จนเกิดเรื่องเล่าว่า ชาวบ้านจะรอเก็บปลาที่ตกจากปากนกปากห่างใต้ต้นยางใหญ่ 

“เมื่อ 120 ปีที่แล้วมีคนประมาณ 300-400 คน ถูกยิงตายด้วยปืนใหญ่ตรงบริเวณโนนโพธิ์ แต่ตอนนั้นไม่มีรถแม็คโครจึงไม่ได้ขุดหลุมฝัง แต่ได้โยนศพไว้ในหลุมของปืนใหญ่แล้วก็ตัดหัวเสียบไว้รอบๆ หลุม เพื่อให้ญาติที่มาตามหาเจอได้ง่ายๆ ตอนนี้หลุมนั้นก็ตื้นเขิน แต่ตอนที่มีคนไปทำนาก็เห็นกระดูกและหัวกระโหลกอยู่เรื่อยๆ ทำให้ชาวบ้านแถบนี้เกิดเรื่องเล่าเรื่องผีๆ ไปต่างๆ นานา”สุรศิลป์ กล่าว 

นอกจากนี้เขายังเล่าอีกว่า ในสมัยนั้นมีเด็กๆ ไปเล่นแถวๆ เคยเป็นพื้นที่สู้รบ แล้วไปส่องดูหัวกระโหลกริมหลุมปืนใหญ่แล้วเห็นกุดจี่กำลังกินสมองอยู่ หลังจากนั้นก็เกิดเรื่องเล่าจนทำให้ชาวบ้านสะพือไม่กล้ากินกุดจี่

ลำพูน ฉวีรักษ์ นักประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านสะพือ อ.ตระการพืชผล จ.อุบลราชธานี ขณะพูดคุยกับชาวบ้านเพื่อหารือถึงการสร้างพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ชุมชน

ชาวบ้านอยากมีพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

ขณะที่ลำพูน ฉวีรักษ์ นักประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านสะพือ กล่าวว่า ชาวบ้านสะพือมีประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่อยากให้ผู้คนจดจำ แต่ก็ไม่มีใครสานต่อ ซึ่งเกรงว่า วันข้างหน้าสิ่งเหล่านี้จะหายไป เราจึงอยากทำให้เป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ขณะนี้มีผู้ประสงค์จะบริจาคพื้นที่ให้แก่ชุมชนแล้ว 

จากนั้น ถนอม ชาภักดี นักปฏิบัติการณ์ทางศิลปะ จึงกล่าวว่า การลงพื้นที่ครั้งนี้ก็เพื่อศึกษาเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของท้องถิ่นที่มีบ้านสะพือเป็นศูนย์กลาง ซึ่งต้องหารือกันว่า จะร่วมกันทำอย่างไร แต่เบื้องต้นอยากทำบุญเพื่อเคารพจิตวิญญาณของผู้สูญเสียก่อน 

ถนอม ชาภักดี นักปฏิบัติการณ์ทางศิลปะ ขณะหารือกับชาวบ้านสะพือเพื่อจัดงาน “สืบคุณบุญแจกข้าววาระศึกโนนโพธิ์ 120+1 ปี”

“อยากปรึกษาเรื่องการทำบุญแจกข้าวให้คนตาย โดยคนในชุมชนเป็นเจ้าภาพร่วมกัน จากนั้นค่อยคิดอ่านเรื่องการทำบุญทุกๆ 2 ปีเพื่อทำให้เกิดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเพื่อคนในชุมชนเป็นเจ้าของประวัติศาสตร์”นักปฏิบัติการณ์ทางศิลปะ กล่าว 

โดยจะมีการจัดกิจกรรม “UBON AGENDA วาระผีบุญโนนโพธิ์” สืบคุณบุญแจกข้าว ระหว่างวันที่ 3-4 เมษายน 2565 วาระ 120+1 ปี ศึกโนนโพธิ์ ณ บ้านสะพือ อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี

ทั้งนี้ The Isaan Record ได้เผยแพร่ซีรีส์ “ผีบุญในอีสาน” ที่เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการต่อสู้ของกลุ่มที่เรียกตัวเองว่า ผู้มีบุญ เมื่อ 120 ปีที่แล้วจนเกิดกระแสถกเถียงถึงการค้นหาความจริงที่เกิดขึ้นเมื่อปี 2444-2445 ในหลายพื้นที่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสยาม โดยส่วนใหญ่ของการแข็งขืนของประชาชนเกิดขึ้นจากการถูกกดขี่จากผู้ปกครอง อาทิ การเสียภาษีแพง เป็นต้น

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *