วีรบุรุษประชาธิปไตยในสกลนคร

มืองสกลนครได้ชื่อว่า เป็นเมืองแห่งวีรบุรุษประชาธิปไตย ที่เป็นครูทางความคิดหลายคน อย่าง เตียง ศิริขันธ์ ครอง จันดาวงศ์​ จิตร ภูมิศักดิ์ The Isaan Record จึงตามรอยบรรดาบรมครูเหล่านั้นว่า แม้ชีวิตพวกเขาจะดับสูญ แต่ได้ส่งพลังความคิดทางประชาธิปไตยไว้บนเทือกเขาภูพานอย่างไร

คอมมิวนิสต์ในป่าดงพระเจ้า แดนสนธยา หรือ “แหล่งแสวงหา”

ในอดีต “ป่าดงพระเจ้า” เคยเป็นฐานปฏิบัติการของคอมมิวนิสต์กินพื้นที่ 4 อำเภอจังหวัดกลนคร ป่าแห่งนี้เป็นที่สนับสนุนของเตียง ศิริขันธ์ และวีรบุรุษภูพานอีกหลายคน อีกทั้งยังเป็นชัยภูมิทางการเมืองในการจัดตั้งชาวบ้านให้มีความคิดอ่านทางการเมืองที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์การเมืองอีสาน The Isaan Record ลงพื้นที่ถอดสลักชุดความคิดของนักแสวงหาที่เคยใช้ชีวิตเป็นคอมมิวนิสต์ในดงป่าใหญ่แห่งนั้นว่า จนถึงวันนี้พวกเขาได้เรียนรู้อะไรจากการเข้าดงพระเจ้า

พาตะลอนสนามบินเสรีไทยบ้านห้วยแคน จ.สกลนคร

ท่ามกลางข่าวการไล่รื้อทำลายประวัติศาสตร์สนามบินเสรีไทยบ้านนาคู จ.กาฬสินธุ์ The Isaan Record ได้ลงพื้นที่สำรวจสนามบินเสรีไทยอีกแห่ง แต่อยู่ที่ จ.สกลนคร ซึ่งเป็นสนามบินเพียงแห่งเดียวของเสรีไทยที่ยังคงเหลือร่องรอยที่ทำให้เห็นว่าเคยมีประวัติศาสตร์ทางการเมืองที่เชื่อมต่อในการกู้ชาติจากครอบงำของญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ชาวอีสานได้ร่วมต่อสู้

ความทรงจำของเสื้อแดงอุบลในคดีเผาศาลากลางจังหวัด

อดีตนักโทษคดีเผาศาลากลาง จ.อุบลฯ ออกจากขุมนรกเพื่อบอกเล่าเรื่องราวชีวิตที่มีการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบที่เกิดขึ้นหลังจากพ้นโทษ จนถึงตอนนี้พวกเขาก็ยังยืนยันว่า “ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องในการเผาศาลากลาง”

ขอนิรโทษกรรมกับหมอลำแบงค์

บาดแผลจากการถูกจำคุก ถูกดำเนินคดีทางการเมืองทำให้ “ปติวัฒ สาหร่ายแย้ม” หรือหมอลำแบงค์ รู้สึกว่า ตัวเองถูกลดทอนความเป็นมนุษย์และถูกดิสเครดิตในฐานะศิลปิน นอกจากจะกระทบต่อจิตใจแล้วยังกระทบต่อชีวิต การงาน เขาจึงเสนอให้ออกกฎหมายนิรโทษกรรมเพื่อลบล้างคดีที่เกิดขึ้นกับนักโทษทางการเมืองทั้งหมด

ชื่อร้อยเอ็ดมาจากไหน

เมื่อเอ่ยชื่อจังหวัดร้อยเอ็ด ผู้คนมักขำขัน ชวนหัวอยู่เสมอ คงเพราะเป็นเมืองที่เป็นตัวเลขเพียงจังหวัดเดียวในประเทศไทย The Isaan Record ตามหาที่มาของชื่อนี้ก็พบว่า ชื่อนี้มีตำนานเล่าขานมานาน เกี่ยงข้องกับอุรังคนิทาน ซึ่งเชื่อมโยงกับตำนานการสร้างพระธาตุสำคัญในภาคอีสาน รวมถึงความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจและอาณาจักรขอมในอดีตก็มีให้เห็นในอดีตของเมืองนี้

Wartani กระบอกเสียงเพื่อคนปาตานี

กว่า 10 ปีที่สำนักข่าว Wartani พิสูจน์ตัวว่า เป็นกระบอกเสียงให้คน 3 จังหวัด สำหรับ “รุสลาม มูซอ” ลูกครึ่งอีสาน-ปาตานี ที่เป็นหัวเรือใหญ่บอกว่า “ไม่ง่าย” แต่ก็ไม่ยากเกินไปที่จะฝันเห็นสันติภาพในชายแดนใต้ หทัยรัตน์ พหลทัพ เรื่องและภาพ

สิทธิชุมชนในการจัดการแม่น้ำโขงอย่างยั่งยืน

ทีมงานซึ่งเป็นผู้ผลิตงานสารคดี ได้เดินทางไปที่ชุมชน 2 แห่งในภาคอีสาน ชุมชนแรกเป็นพื้นที่ริมแม่น้ำโขงในจังหวัดเลย และอีกแห่งหนึ่งไกลออกไปอีก 600 กิโลเมตร ทางตอนล่างในจังหวัดอุบลราชธานี ที่แม่น้ำโขงไหลออกจากชายพรมแดนไทย เพื่อเรียนรู้ว่าทั้งสองชุมชนรับมือกับความเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงทางสิ่งแวดล้อมอย่างไร

เรื่องเล่าจากวิทิต จันดาวงศ์ จากลานประหารถึงคนรุ่นใหม่ 

แม้การสั่งยิ่งครูครอง จันดาวงศ์ ณ ลานประหาร อ.สว่างแดนดิน จ.สกลนครด้วยกระสุนปืนกว่า 90 นัด เมื่อ 61 ปีที่แล้วจะทำให้ผู้คนที่รู้ข่าวหวาดผวากับข้อหากบฏต่อราชอาณาจักร แต่ตอนนั้นวิทิต จันดาวงศ์ ลูกชายคนโต เชื่อมั่นว่า ในอนาคตพ่อเขาจะกลายเป็นวีรบุรุษ The Isaan Record คุยกับวิทิตในวัย 83 จากเรื่องเล่า ณ ลานประหารถึงการเติบโตของคนรุ่นใหม่ “ไม่มีอะไรที่ได้มาด้วยการไม่สู้”

จิตร ภูมิศักดิ์ กับคนรุ่นใหม่

แม้ จิตร ภูมิศักดิ์ จะจากไปในราวป่า จ.สกลนคร กว่า 56 ปีแล้ว แต่ตัวอักษรเขายังปลุกใจผู้คน โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ให้ขุดค้นและเดินตาม การจัดงานรำลึกการจากไปของเขาเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคมที่ผ่านมาจึงมีคนรุ่นใหม่ไปร่วมรำลึกในฐานะลูกศิษย์จำนวนมาก กชกร บัวล้ำล้ำ Citizen Reporter ลงพื้นที่พูดคุยกับพวกเขาเหล่านั้นเพื่อฟังเสียงคนรุ่นใหม่ที่มีต่อ “จิตร ภูมิศักดิ์”

คนรุ่นใหม่กับประวัติศาสตร์บ้านสะพือ

กงล้อประวัติศาสตร์ของขบวนการผู้มีบุญอีสานหมุนกลับมาที่เดิม แต่คราวนี้เป็นรุ่นลูกหลานของผู้มีบุญบ้านสะพือ อุบลฯ เติบโตกลายเป็นส่วนหนึ่งของการต่อสู้ทางการเมืองเรียกร้องเพื่อชีวิตที่ดีกว่า ซึ่งเป็นการต่อสู้ของกบฎผู้มีบุญอุบลฯ เมื่อ 120 ปีที่แล้ว แต่กลับถูกปราบปราม ไล่ล่า และจับกุม 

คาเฟ่ส่งสาร จ.อุบลฯ แกลลอรี่แสดงงานการเมือง

คุยกับ “เป็ด-ยุทธนา ดาวเจริญ” เจ้าของร้านคาเฟ่ส่งสาร จ.อุบลฯ ที่ต้องการสร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดของชาวอุบลฯ ที่ไม่ได้ต้องการเพียงแค่เสิร์ฟกาแฟ แต่เป็นพื้นที่กลางให้คนได้เจอกัน สร้างพื้นที่ศิลปะและแหล่งพบปะรวมตัวของเหล่านักคิด นักเขียน นักเคลื่อนไหวในอุบลฯ เหมือนคาเฟในฝรั่งเศสก่อนการปฏิวัติ 

ผู้มีบุญในอีสานซีซั่นสอง (22) – จากครอบครัวครัวกบฎผีบุญ สู่นักเคลื่อนไหวของ อ.ต้อย 

ลุ่มชักธงรบ’ จ.อุบลฯ ถูกกล่าวหาในคดีก่อการร้ายเผาศาลากลางจังหวัดจำคุก 7 ปี ถูกปล่อยตัวเมื่อเดือนมีนาคม 2565 

ผู้มีบุญในอีสานซีซั่นสอง (21) – “ย่ากา” ผู้มีบุญกาฬสินธุ์กับตำนานคำเสี่ยงทายผ่านผญา

แม้เหตุการณ์การลุกฮือของกลุ่มผู้มีบุญในพื้นที่ต่างๆ ของลาวฝั่งขวาแม่น้ำโขงจะผ่านมาแล้วกว่า 120 ปี แต่เรื่องราวยังคงหลงเหลือผ่าน “กลอนลำและผญา” ถือเป็นบันทึกปากเปล่าที่บอกเล่าผ่านมาจากรุ่นสู่รุ่น “ย่ากา” เป็นคนหนึ่งที่บันทึกเรื่องราวการเปลี่ยนแปลงของเมืองกาฬสินธุ์ผ่านผญาจนสร้างความไม่พอใจให้แก่รัฐสยามจนถูกลงโทษและกล่าวหาว่า เป็นผีบุญ